Opracowanie pytania jawnego: “Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym? Omów zagadnienie na podstawie Skąpca Moliera. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.“
Wylosowanie pytania o to, czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym, to właściwie wygrana na loterii. Temat jest niesamowicie życiowy, a przykłady z literatury same cisną się na usta. Pokażemy Ci, jak mądrze i logicznie opowiedzieć o “Skąpcu” Moliera oraz jakie teksty kultury dobrać, aby komisja słuchała Cię z zapartym tchem.
Jak sformułować dobrą tezę na maturę ustną?
Każda świetna odpowiedź zaczyna się od mocnej tezy. Komisja chce usłyszeć Twoje własne stanowisko, które będziesz udowadniać w kolejnych minutach.
W przypadku pytania o dobra materialne najlepiej unikać skrajności. Możesz śmiało stwierdzić:
Dobra materialne zapewniają komfort i dają poczucie bezpieczeństwa, jednak same w sobie nie czynią człowieka szczęśliwym. Kiedy gromadzenie bogactwa staje się jedynym celem, prowadzi to do samotności, paranoi i zniszczenia relacji z najbliższymi.
Mając tak zarysowany wstęp, naturalnie przechodzisz do głównego bohatera Twojej wypowiedzi.
Dlaczego Harpagon ze "Skąpca" był nieszczęśliwy?
Główny bohater komedii Moliera to wręcz podręcznikowy przykład osoby zniszczonej przez własny majątek. Harpagon posiada ogromne bogactwo, ale zamiast korzystać z życia, staje się niewolnikiem swojej szkatułki.
Zwróć uwagę na trzy zasadnicze kwestie, o których musisz wspomnieć:
- Ciągły strach – pieniądze nie dają mu spokoju. Harpagon żyje w ciągłej paranoi, podejrzewając wszystkich dookoła o kradzież. Jego słynny monolog po zaginięciu szkatułki, w którym oskarża nawet samego siebie, doskonale ukazuje, jak bardzo odkleił się od rzeczywistości.
- Rozpad rodziny – dla Harpagona liczy się tylko zysk. Traktuje swoje dzieci, Kleanta i Elizę, jak przeszkody lub narzędzia do pomnożenia majątku. Chce wydać córkę za starszego pana tylko dlatego, że ten zgadza się na ślub bez posagu.
- Samotność – skąpstwo sprawia, że bohater staje się pośmiewiskiem. Nikt go szczerze nie szanuje ani nie kocha. W finale komedii, gdy młodzi walczą o miłość, Harpagon przytula jedynie swoją odzyskaną szkatułkę.
Jaki kontekst literacki najlepiej wykorzystać?
Aby zdobyć wysoki wynik, musisz zestawić “Skąpca” z innym tekstem kultury. Wybierz taki, który dobrze znasz i swobodnie o nim opowiesz. Oto dwie świetne propozycje.
“Lalka” Bolesława Prusa – majątek, który nie kupił miłości
Stanisław Wokulski to idealny przykład do tego tematu. Zdobywa ogromną fortunę, potraja swój majątek, organizuje nowe spółki handlowe. Robi to wszystko z jednego powodu – chce zdobyć serce arystokratki, Izabeli Łęckiej.
Pieniądze dają Wokulskiemu wstęp na salony, ale nie przynoszą mu szczęścia. Izabela traktuje go chłodno, widząc w nim jedynie zabezpieczenie finansowe, a nie partnera życiowego. Historia Wokulskiego udowadnia, że za żadne skarby świata nie da się kupić szczerego uczucia.
“Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa – przemiana bohatera
Jeśli wolisz coś krótszego, sięgnij po Ebenezera Scrooge’a. Początkowo jest on kalką Harpagona: bogaty, chciwy, samotny i zgorzkniały. Gardzi świętami i relacjami międzyludzkimi. Dopiero wizyta duchów uświadamia mu, że jego życie zmierza ku tragicznej, samotnej śmierci. Scrooge odkrywa, że prawdziwe szczęście i sens życia odnajduje się w dzieleniu się z innymi, a nie w obsesyjnym gromadzeniu monet.
Plan wypowiedzi na egzamin – gotowiec
Masz w głowie mętlik? Uporządkujmy to. Na przygotowanie masz 15 minut. Zapisz na kartce tylko hasła:
- Wstęp: Teza (pieniądze ułatwiają życie, ale nie gwarantują szczęścia, a obsesja na ich punkcie niszczy człowieka).
- Argument 1 (tekst główny): Harpagon ze “Skąpca”. Skupienie na strachu o szkatułkę i przedmiotowym traktowaniu własnych dzieci.
- Argument 2 (kontekst): Stanisław Wokulski z “Lalki”. Majątek jako środek do celu, który ostatecznie nie kupuje miłości Izabeli.
- Zakończenie: Bogactwo to tylko narzędzie. Jeśli przesłoni nam relacje z ludźmi, staniemy się samotni i zgorzkniali.
Brakuje Ci czasu na naukę przed maturą?
Jeśli chcesz uporządkować swoją wiedzę bez stresu, koniecznie sprawdź nasze Maturatorium z języka polskiego. To zbiór wszystkich opracowanych pytań jawnych i niejawnych, dzięki którym pójdziesz na egzamin ustny z absolutną pewnością siebie.
A jeśli wolisz uczyć się we własnym tempie, nasze kursy wideo pomogą Ci skondensować 4 lata nauki w zaledwie 40 godzin. Tłumaczymy wszystko prostym, zrozumiałym językiem, oszczędzając Twój czas i dając gwarancję zdania egzaminu na ponad 80%.
Najczęściej zadawane pytania
Ile trwa odpowiedź na maturze ustnej z polskiego?
Masz 15 minut na przygotowanie się do odpowiedzi. Twój monolog na temat obu wylosowanych pytań powinien trwać maksymalnie około 10 minut, po czym następuje krótka rozmowa z komisją.
Jakie inne, mniej oczywiste teksty kultury mogę wykorzystać do tematu o bogactwie?
Jeśli chcesz pozytywnie zaskoczyć komisję, sięgnij po “Wielkiego Gatsby’ego” F. Scotta Fitzgeralda lub “Ojca Goriot” Balzaka, gdzie pieniądz również niszczy ludzkie relacje. Świetnym wyborem będą też filmy, chociażby “Wilk z Wall Street” czy nagrodzony Oscarem “Parasite” – pamiętaj tylko, by upewnić się, że wylosowane polecenie pozwala na przywołanie dowolnego tekstu kultury.
Dlaczego "Skąpiec" jest komedią, skoro zachowanie głównego bohatera prowadzi do rozpadu rodziny?
Molier posłużył się tu gatunkiem zwanym komedią charakterów, wyolbrzymiając do granic absurdu jedną konkretną cechę – w tym przypadku chorobliwą chciwość. Śmiejemy się z komicznych pomyłek i paranoi Harpagona, ale pod tą warstwą humoru kryje się gorzka, uniwersalna prawda o samotności i zniewoleniu przez pieniądz. Zwrócenie na to uwagi przed komisją na pewno zaplusuje!
