Matura 2026 Biologia – odpowiedzi! Sprawdź, jak Ci poszło.

Zadanie 1.

Informacja do zadań 1.1-1.2:

Albumina to białko osocza krwi. Strukturę przestrzenną albuminy stabilizuje 17 mostków disiarczkowych. W poniższej tabeli przedstawiono skład albuminy.

Głównymi funkcjami albumin są regulowanie ciśnienia osmotycznego krwi, buforowanie pH krwi oraz transport długołańcuchowych kwasów tłuszczowych.

Zadanie 1.1

Polecenie: Uwzględniając skład albuminy, wykaż, że strukturę III-rzędową tego białka stabilizuje maksymalna możliwa do utworzenia liczba mostków disiarczkowych.

Odpowiedź: W skład albuminy wchodzi 35 cystein, które mogą tworzyć mostki disiarczkowe. Do utworzenia jednego mostka niezbędna jest para cystein, zatem w albuminie maksymalnie może powstać 17 mostków disiarczkowych.

Zadanie 1.2

Polecenie: Uzasadnij, że dzięki związaniu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych przez albuminę możliwy staje się transport tych kwasów we krwi. W odpowiedzi uwzględnij rozpuszczalność albuminy oraz długołańcuchowych kwasów tłuszczowych w osoczu.

Odpowiedź: Albuminy są białkami dobrze rozpuszczalnymi w wodzie, która stanowi większość osocza krwi. Długołańcuchowe kwasy tłuszczowe są hydrofobowe przez co słabo rozpuszczają się w wodzie, dlatego po związaniu kwasów tłuszczowych z albuminami tworzą się rozpuszczalne kompleksy, które mogą być transportowane we krwi.

Zadanie 4.

Informacja do zadań 4.1-4.2:

Linezolid należy do stosunkowo nowej grupy syntetycznych środków przeciwbakteryjnych. Wykazano, że jest on szczególnie skuteczny w walce z bakteriami Gram-dodatnimi oraz mało skuteczny wobec bakterii Gram-ujemnych. Zróżnicowana efektywność działania tego środka wynika m.in. z różnic w budowie ściany komórkowej obu grup bakterii. Linezolid łączy się z podjednostką 50S rybosomu, przez co staje się niemożliwe jej połączenie się z podjednostką 30S.

Zadanie 4.1

Polecenie: Wykaż, że działanie linezolidu – polegające na uniemożliwieniu połączenia się podjednostek rybosomu – wpływa negatywnie na funkcjonowanie bakterii.

Odpowiedź: Linezolid, uniemożliwiając połączenie się podjednostek 50S i 30S, zapobiega powstawaniu funkcjonalnych rybosomów. Ponieważ rybosomy są odpowiedzialne za syntezę białek, ich brak uniemożliwia zajście procesu translacji, co hamuje wzrost i namnażanie się bakterii / metabolizm bakterii lub prowadzi do ich śmierci.

Zadanie 4.2

Polecenie: Opisz różnicę w budowie bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. W odpowiedzi odnieś się do budowy struktur otaczających komórkę u obu grup bakterii.

Odpowiedź: Bakterie Gram-dodatnie posiadają ścianę komórkową z grubej warstwy mureiny, natomiast Gram-ujemne również mają ścianę ale z cienkiej warstwy mureiny oraz dodatkową strukturę – błonę zewnętrzną.

Zadanie 6.

Informacja do zadań 6.1-6.5:

Aby określić wpływ głównych procesów metabolicznych – fotosyntezy i oddychania komórkowego – na bilans węgla, czyli wzrost lub spadek zawartości związków organicznych w roślinach, przeprowadzono następujące doświadczenie.

Na trzech szalkach wyścielonych bibułą wysiano po 1,5 g nasion rzodkiewki. Następnie nasiona poddano różnym warunkom nawodnienia oraz oświetlenia:

• nasiona z grupy 1. umieszczono na suchym podłożu i ich nie podlewano, natomiast nasiona z grup 2. i 3. umieszczono na wilgotnym podłożu i podlewano w miarę potrzeby
• nasiona z grup 1. i 2. oświetlano, natomiast nasiona z grupy 3. trzymano w ciemności.

Nasiona wykiełkowały jedynie w grupach 2. i 3. Po 10 dniach materiał roślinny – nasiona lub siewki – wysuszono i dla każdej z badanych grup określono zawartość suchej masy.

Zadanie 6.1

Polecenie: Wyjaśnij, dlaczego w grupie 1. nasiona rzodkiewki nie wykiełkowały.

Odpowiedź: Nasiona w grupie 1. nie miały dostępu do wody co uniemożliwił etap imbibicji i pęcznienia nasion (pękania łupiny nasiennej) oraz aktywacji enzymów katalizujących procesy metaboliczne warunkujące wzrost i kiełkowanie.

Zadanie 6.2

Polecenie: Uzasadnij, że w celu prawidłowego oszacowania bilansu węgla w roślinach należało w ostatnim dniu trwania doświadczenia wykonać pomiar suchej, a nie – świeżej, masy nasion lub siewek.

Odpowiedź: Bilans węgla w roślinie zależy od różnicy między ilością węgla związanego w procesie fotosyntezy a uwolnionego w czasie oddychania komórkowego. Świeża masa uwzględnia oprócz tej różnicy również wodę, której ilość w roślinie zmienia się znacznie w czasie kiełkowania dlatego jej uwzględnienie może zafałszować wyniki.

Zadanie 6.3

Polecenie: Rozstrzygnij, z którą grupą – 1. czy 3. – należy porównać wyniki pomiaru suchej masy uzyskane w grupie 2., aby określić łączny wpływ fotosyntezy i oddychania komórkowego na bilans węgla w grupie 2. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: Z grupą 1.

Uzasadnienie: W grupie 1. ze względu na brak wody (i brak aktywacji enzymów) nie rozpoczęły się żadne procesy metaboliczne – ani fotosynteza ani oddychanie komórkowe, które zachodziły w grupie 2. dlatego ich porównanie pozwala określić wpływ obu tych procesów na bilans węgla.

Zadanie 6.4

Polecenie: Wykaż, że podczas trwania doświadczenia u roślin z grupy 2. zachodziła fotosynteza.

Odpowiedź: Sucha masa siewek w grupie 2 jest wyższa niż sucha masa nasion w grupie 1. to znaczy że w grupie 2 musiał zachodzić proces fotosyntezy który umożliwił asymilację węgla i przyrost suchej masy.

Zadanie 6.5

Polecenie: Oceń, czy podczas trwania doświadczenia u roślin z grup 2. i 3. zachodziło oddychanie komórkowe. Wybierz T, jeśli ten proces zachodził, albo N – jeśli nie zachodził.

Zadanie 8.

Informacja do zadań 8.1-8.3:

Toksoplazmoza to występująca u człowieka choroba odzwierzęca wywoływana przez Toxoplasma gondii – jednokomórkowego protista o haploidalnej formie troficznej oraz o mejozie zachodzącej tuż po zapłodnieniu. T. gondii jest organizmem dwużywicielskim: żywicielami ostatecznymi są wyłącznie kotowate, w tym – kot domowy, natomiast do żywicieli pośrednich T. gondii należą niektóre ptaki oraz ssaki. Człowiek może być przygodnym żywicielem tego pasożyta. U człowieka pasożyt potrafi przekraczać barierę krew – łożysko.

Zadanie 8.1

Polecenie: Oceń prawdziwość stwierdzenia: W organizmie człowieka T. gondii wytwarza gamety na drodze podziałów mitotycznych. Wpisz odpowiedź wybraną spośród podanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij.

Ocena stwierdzenia: FAŁSZ

Uzasadnienie: Człowiek jest żywicielem pośrednim (lub przygodnym) T. gondii. W organizmach żywicieli pośrednich pasożyt ten rozmnaża się wyłącznie bezpłciowo, a zatem proces tworzenia i łączenia się gamet nie zachodzi u człowieka (a jedynie u kotowatych).

Zadanie 8.2

Polecenie: Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących zasad profilaktyki toksoplazmozy. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Zadanie 8.3

Polecenie: Rozstrzygnij, czy zgodnie z zasadami profilaktyki kobiety w ciąży powinny unikać kontaktu z osobami chorującymi na toksoplazmozę. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: nie

Uzasadnienie: Toksoplazmoza jest chorobą odzwierzęcą i niemożliwe jest zarażenie się nią od innego chorego człowieka (z wyjątkiem transmisji wertykalnej – przez łożysko). Do zarażenia dochodzi przez spożycie cyst znajdujących się w mięsie żywicieli pośrednich lub cyst obecnych w kale kotowatych.