W maju 2027 r. po raz pierwszy w historii polskiej matury uczniowie liceów będą mogli przystąpić do egzaminu z biznesu i zarządzania. BiZ to nowy przedmiot szkolny realizowany od roku szkolnego 2023/2024, który zastąpił podstawy przedsiębiorczości. Koncentruje się na praktycznych aspektach prowadzenia biznesu oraz zarządzania przedsiębiorstwami, wprowadzając młodzież w tematykę zarządzania finansami, marketingiem oraz tworzenia strategii biznesowych.
Jeśli rozważasz wybór BiZ jako przedmiotu dodatkowego – w tym artykule znajdziesz wszystko, co wynika z oficjalnego informatora CKE.
Skąd wziął się BiZ na maturze?
Biznes i zarządzanie zastąpił od 1 września 2023 r. przedmiot o nazwie podstawy przedsiębiorczości. Ówczesny minister edukacji zapowiedział, że przedmiot będzie można wybrać na egzamin maturalny w 2027 r. na poziomie rozszerzonym.
Pierwszy egzamin maturalny z przedmiotu biznes i zarządzanie odbędzie się w maju 2027 r. dla absolwentów liceum ogólnokształcącego, rok później – także dla absolwentów technikum.
Warto wiedzieć, że ostateczna formuła egzaminu różni się od wcześniejszych zapowiedzi. Wcześniej zapowiadano, że matura z biznesu i zarządzania będzie składała się z dwóch części: testowej oraz projektu zespołowego, w ramach którego maturzyści mieliby przygotować np. mikroplan przedsiębiorstwa albo projekt na rzecz społeczności lokalnej. Z pomysłu ostatecznie zrezygnowano z powodu trudności logistycznych związanych z pracą w grupach.
CKE opublikowało oficjalny Informator o egzaminie maturalnym z biznesu i zarządzania – dostępny bezpłatnie na stronie cke.gov.pl. To podstawowy dokument, z którym powinien zapoznać się każdy, kto rozważa ten przedmiot.
Podstawowe parametry egzaminu
Egzamin z BiZ na poziomie rozszerzonym został zaprojektowany tak, aby odejść od czystej teorii na rzecz praktycznych kompetencji menedżerskich i analitycznych.
| Parametr | Szczegóły |
|---|---|
| Czas trwania | 180 minut |
| Maksymalna liczba punktów | 50 pkt |
| Poziom | wyłącznie rozszerzony (jako przedmiot dodatkowy) |
| Pomoce | kalkulator prosty |
| Kiedy pierwszy raz | maj 2027 (LO), maj 2028 (technikum) |
Czas trwania pisemnego egzaminu z biznesu i zarządzania wynosi 180 minut – skrócono go z pierwotnie planowanych 210 minut po analizie koncepcji arkusza egzaminacyjnego, która wykazała, że 180 minut jest optymalnym czasem.
Jak wygląda arkusz egzaminacyjny?
Arkusz nie opiera się na definicjach, lecz na rozumieniu procesów i podejmowaniu decyzji. Składa się z zadań zamkniętych (wyboru wielokrotnego, prawda-fałsz, dobieranie), zadań otwartych (zadania z luką, krótkie odpowiedzi, wyjaśnianie związków przyczynowo-skutkowych) oraz wiązek zadań.
Wiązki zadań to kluczowy element arkusza – zestawy kilku poleceń sformułowanych wokół wspólnego materiału źródłowego. Wiązki oparte są na rozbudowanym materiale źródłowym – np. artykule prasowym, wykresach statystycznych lub tabelach finansowych, i zawierają od 2 do 4 poleceń.
Przykład z oficjalnego informatora CKE pokazuje skalę wymagań: jedno z zadań opiera się na fragmencie ustawy Kodeks cywilny i opisie sytuacji – uczeń musi przeanalizować zdolność prawną do czynności prawnych na konkretnym przykładzie. To egzamin z rozumienia, a nie ze znajomości definicji.
W zadaniach otwartych CKE kładzie szczególny nacisk na argumentację – uczeń nie tylko musi wskazać odpowiedź, ale uzasadnić swoje stanowisko.
Jakie zagadnienia obejmuje egzamin?
Zakres sprawdzanych kompetencji obejmuje mechanizmy gospodarki rynkowej (popyt, podaż, równowaga, rola państwa, polityka pieniężna), finanse osobiste i rynek finansowy, funkcjonowanie przedsiębiorstwa i formy działalności, analizę danych ekonomicznych i finansowych, podstawy prawa gospodarczego i praw konsumenta, rynek pracy, ubezpieczenia oraz system podatkowy.
Bardziej szczegółowo, podchodząc do egzaminu maturalnego z biznesu i zarządzania musisz opanować takie zagadnienia jak: gospodarka rynkowa i mechanizm rynkowy, struktury rynkowe, rola państwa w gospodarce, cykl koniunkturalny i PKB, rynek finansowy i instrumenty finansowe, prawa konsumenta i prawo cywilne oraz budżet państwa i finanse publiczne.
Egzamin sprawdza przede wszystkim rozumienie procesów, analizę danych i umiejętność argumentowania, a nie samo odtwarzanie definicji.
Co sprawdza egzamin – czego NIE sprawdza?
To ważne rozróżnienie, bo BiZ jest często mylony z ekonomią lub WOS-em.
CKE wyraźnie zaznacza w informatorze, że przedstawione zadania nie wyczerpują wszystkich typów zadań, które mogą pojawić się na egzaminie, ani nie obejmują wszystkich wymagań określonych w podstawie programowej.
Egzamin sprawdza:
- rozumienie mechanizmów ekonomicznych i biznesowych
- analizę danych – wykresów, tabel, tekstów źródłowych
- podejmowanie decyzji i ich uzasadnianie
- znajomość podstaw prawa gospodarczego i konsumenckiego
- orientację w funkcjonowaniu rynku finansowego
Egzamin nie sprawdza:
- pamięciowego odtwarzania definicji
- historii myśli ekonomicznej
- szczegółowej wiedzy z rachunkowości zarządczej
Dla kogo BiZ na maturze ma sens?
BiZ jako przedmiot dodatkowy warto rozważyć, jeśli planujesz kierunki takie jak zarządzanie, ekonomia, finanse, marketing, logistyka, prawo gospodarcze lub administracja. Egzamin ten ma być przepustką na prestiżowe kierunki ekonomiczne i menedżerskie, stawiając na praktyczne umiejętności zamiast czystej teorii.
Zanim jednak podejmiesz decyzję, sprawdź dwie rzeczy: czy Twoja szkoła oferuje rozszerzony program BiZ w wymiarze godzin umożliwiającym realne przygotowanie do egzaminu, oraz czy uczelnia i kierunek, który Cię interesuje, honoruje BiZ w przeliczniku rekrutacyjnym. Nie wszystkie kierunki zdążyły zaktualizować swoje tabele punktowe o nowy przedmiot.
Jako jeden z pierwszych maturzystów zdających ten egzamin masz przed sobą realną szansę, żeby wyróżnić się na tle innych kandydatów na studia ekonomiczne. Mała liczba zdających w pierwszym roku może oznaczać, że uczelnie będą traktować ten wynik z dużą uwagą.
Jak się przygotować do matury z BIZ?
Kilka praktycznych wskazówek wynikających wprost z informatora CKE:
Ćwicz pracę z materiałami źródłowymi. Wiązki zadań oparte na wykresach, tabelach i tekstach prawnych to rdzeń egzaminu. Samo czytanie podręcznika nie wystarczy – musisz umieć szybko czytać dane i wyciągać z nich wnioski.
Śledź bieżące wydarzenia gospodarcze. Biznes i zarządzanie wymaga orientacji w bieżących wydarzeniach gospodarczych w Polsce i na świecie. Czytaj regularnie serwisy ekonomiczne i naucz się interpretować podstawowe wskaźniki makroekonomiczne.
Ćwicz argumentację. W zadaniach otwartych sam wynik to za mało – musisz uzasadnić swoje stanowisko w sposób logiczny i oparty na danych.
Rozwiązuj przykładowe zadania z informatora. W informatorze CKE znajdziesz wzorcowe pytania wraz z zasadami oceniania. To najwartościowszy materiał do nauki – bezpłatnie dostępny na stronie cke.gov.pl.
Używaj kalkulatora. Egzamin dopuszcza kalkulator prosty – warto ćwiczyć obliczenia finansowe (np. zysk, marża, podatek, stopa zwrotu) tak, żeby nie tracić czasu na liczenie ręczne.
